Żółta i czerwona kartka to podstawowe narzędzia dyscyplinarne sędziego w piłce nożnej. Żółta oznacza napomnienie, natomiast czerwona skutkuje wykluczeniem z meczu. Powody pokazania kartki nie ograniczają się jednak do brutalnego faulu, informuje kuriersportu.pl. Sankcję można otrzymać również za protesty, symulowanie, opóźnianie wznowienia gry, niesportowe zachowanie czy pozbawienie rywala oczywistej okazji do zdobycia bramki.
Zasady określa przede wszystkim Przepis 12 Laws of the Game IFAB. To właśnie charakter przewinienia, jego intensywność i wpływ na akcję decydują, czy sędzia ograniczy się do rzutu wolnego, pokaże żółtą kartkę, czy od razu wykluczy zawodnika.
Ten sam fizyczny kontakt może pozostać bez kartki, skończyć się żółtą albo czerwoną, zależnie od sposobu wykonania ataku i zagrożenia dla przeciwnika.
Co oznacza żółta kartka w piłce nożnej?
Żółta kartka w piłce nożnej jest formalnym napomnieniem. Zawodnik może pozostać na boisku, ale kolejne przewinienie kwalifikujące się do napomnienia oznacza drugą żółtą kartkę, a następnie wykluczenie.
IFAB ujmuje znaczenie obu kartek jednoznacznie:
“The yellow card communicates a caution and the red card communicates a sending-off.”
IFAB, Law 12
Żółta kartka nie jest zarezerwowana wyłącznie dla fauli. Według przepisów zawodnik może zostać napomniany między innymi za:
- nierozważny, lekkomyślny atak na przeciwnika kwalifikowany jako „reckless”;
- niesportowe zachowanie;
- symulowanie faulu albo kontuzji w celu wprowadzenia sędziego w błąd;
- słowny lub gestykulacyjny protest przeciwko decyzji arbitra;
- uporczywe naruszanie przepisów;
- opóźnianie wznowienia gry;
- niezachowanie wymaganej odległości przy rzucie wolnym, rożnym, wrzucie z autu lub rzucie sędziowskim;
- wejście lub powrót na boisko bez wymaganej zgody sędziego;
- nadmierne domaganie się interwencji VAR lub wykonywanie gestu ekranu.
Nie każde przewinienie fizyczne oznacza więc kartkę. Przy zwykłym nieostrożnym faulu sędzia może podyktować rzut wolny bez sankcji indywidualnej.
Więcej o roli arbitra i znajomości regulaminu opisuje materiał jak zostać sędzią sportowym. W praktyce właśnie interpretacja intensywności kontaktu należy do najtrudniejszych elementów prowadzenia spotkania.
Careless, reckless i excessive force – trzy poziomy przewinienia
IFAB rozróżnia trzy poziomy sposobu wykonania ataku na przeciwnika.
| Ocena przewinienia | Znaczenie | Typowa sankcja |
|---|---|---|
| Careless | brak należytej ostrożności | faul, bez kartki |
| Reckless | lekceważenie zagrożenia lub konsekwencji dla rywala | żółta kartka |
| Excessive force | użycie nadmiernej siły lub zagrożenie bezpieczeństwa rywala | czerwona kartka |
Przy ocenie „reckless” IFAB wskazuje:
“Reckless is when a player acts with disregard to the danger to, or consequences for, an opponent.”
IFAB, Law 12
Nie istnieje więc prosta reguła, według której każde wejście od tyłu albo każdy kontakt korkami automatycznie oznacza określony kolor kartki. Sędzia bierze pod uwagę siłę, szybkość, miejsce kontaktu, możliwość zagrania piłki i przede wszystkim zagrożenie dla zdrowia przeciwnika.
Kolor kartki wynika z charakteru przewinienia, a nie z samego faktu, że zawodnik przewrócił rywala.
Za co jest czerwona kartka?
Czerwona kartka w piłce nożnej oznacza wykluczenie. Zawodnik musi opuścić boisko i jego otoczenie, a drużyna kontynuuje mecz w osłabieniu, jeśli wykluczony był zawodnikiem znajdującym się na murawie.
Do podstawowych przewinień skutkujących bezpośrednią czerwoną kartką należą:
- poważny faul zagrażający bezpieczeństwu przeciwnika;
- gwałtowne, agresywne zachowanie niezwiązane z normalną walką o piłkę;
- ugryzienie lub oplucie innej osoby;
- pozbawienie przeciwnika bramki lub oczywistej okazji do zdobycia bramki w sytuacjach wskazanych przez przepisy;
- używanie obraźliwego, znieważającego lub obelżywego języka albo gestów;
- drugie napomnienie w tym samym meczu;
- określone zachowania protestacyjne lub agresywne objęte regulacjami danych rozgrywek.
Przepisy dotyczą nie tylko wydarzeń w czasie, gdy piłka znajduje się w grze. Sędzia ma kompetencje dyscyplinarne również w innych fazach spotkania, a kartki mogą otrzymać także rezerwowi, zawodnicy zmienieni oraz członkowie sztabu.
Pełne zrozumienie decyzji arbitra wymaga odróżnienia przepisów gry od regulaminu konkretnych zawodów. Różnicę między nimi opisuje poradnik jak czytać regulamin rozgrywek.
Poważny faul a gwałtowne zachowanie
Dwa powody czerwonej kartki bywają często mylone: serious foul play i violent conduct. W obu przypadkach zawodnik może użyć nadmiernej siły, ale okoliczności są inne.
Poważny faul dotyczy przede wszystkim ataku wykonywanego podczas walki o piłkę. IFAB definiuje serious foul play jako wejście zagrażające bezpieczeństwu przeciwnika albo wykonane z nadmierną siłą lub brutalnością.
“A tackle or challenge that endangers the safety of an opponent or uses excessive force or brutality must be sanctioned as serious foul play.”
IFAB, Law 12
Gwałtowne zachowanie może wystąpić poza walką o piłkę. Uderzenie przeciwnika pięścią po przerwaniu gry, kopnięcie rywala w odwecie czy próba brutalnego uderzenia mogą oznaczać wykluczenie nawet wtedy, gdy sprawca ostatecznie nie trafi przeciwnika.
| Sytuacja | Charakter zdarzenia | Możliwa sankcja |
|---|---|---|
| Spóźniony, ale nieostrożny wślizg | zwykły faul | bez kartki |
| Nierozważny atak z ryzykiem dla przeciwnika | reckless | żółta |
| Wślizg z nadmierną siłą, zagrażający zdrowiu | serious foul play | czerwona |
| Uderzenie rywala poza walką o piłkę | violent conduct | czerwona |
| Symulowanie faulu | niesportowe zachowanie | żółta |
| Druga żółta w meczu | ponowne napomnienie | czerwona po drugiej żółtej |
Kontakt z piłką nie chroni automatycznie przed czerwoną kartką, jeśli sam sposób wykonania ataku zagraża bezpieczeństwu przeciwnika.
Czy faul taktyczny zawsze oznacza żółtą kartkę?
Nie. To zależy od skutków przewinienia oraz szczegółów akcji. W przepisach funkcjonują między innymi pojęcia SPA, czyli zatrzymania obiecującego ataku, oraz DOGSO, czyli pozbawienia oczywistej okazji do zdobycia bramki.
Przy DOGSO arbiter analizuje przede wszystkim:
- odległość miejsca przewinienia od bramki;
- ogólny kierunek akcji;
- prawdopodobieństwo utrzymania lub przejęcia kontroli nad piłką;
- pozycję i liczbę obrońców oraz napastników.
Czerwona kartka za DOGSO nie jest więc przyznawana automatycznie po każdym faulu na zawodniku wychodzącym w stronę bramki. Sędzia musi stwierdzić, że okazja rzeczywiście była oczywista.
Istotne są też szczególne przepisy dotyczące pola karnego. W części sytuacji, gdy obrońca pozbawia rywala oczywistej okazji podczas rzeczywistej próby zagrania piłki, kara indywidualna może być inna niż przy celowym trzymaniu, pchnięciu lub zagraniu bez możliwości walki o piłkę. Jeżeli samo wejście stanowi jednak poważny faul, czerwona kartka pozostaje właściwą sankcją.
Podobnie jak przy spalonym, jeden szczegół sytuacji potrafi całkowicie zmienić decyzję. Mechanizm interpretacji przepisów na boisku pokazuje również wyjaśnienie zasady spalonego w piłce nożnej.
Druga żółta kartka i czerwona – jak to działa?
Druga żółta kartka w tym samym spotkaniu oznacza wykluczenie. Sędzia najpierw pokazuje drugie napomnienie, a następnie kartkę czerwoną. Nie jest to to samo co bezpośrednia czerwona, choć w obu przypadkach zawodnik kończy udział w meczu.
Pierwsza kartka nie musi przy tym zostać otrzymana za podobne zachowanie. Zawodnik może zostać napomniany w pierwszej połowie za nierozważny faul, a po przerwie za protestowanie. Dwa oddzielne przewinienia kwalifikujące się do żółtej kartki wystarczą do wykluczenia.
Co więcej, według IFAB dwie odrębne przewiny kwalifikujące się do napomnienia mogą wystąpić nawet w ramach jednej krótkiej sekwencji. Przykładem jest wejście na boisko bez pozwolenia i chwilę później nierozważny faul. Sędzia może ukarać oba przewinienia osobno.
Pierwsza żółta kartka nie daje zawodnikowi „limitu jednego faulu”; każde kolejne zachowanie jest oceniane niezależnie.
Kartka za protesty, symulowanie i opóźnianie gry
Kartki dyscyplinarne obejmują znacznie więcej niż bezpośrednią walkę z przeciwnikiem. Za co można dostać żółtą kartkę? Jednym z najczęstszych powodów poza faulami jest demonstracyjne kwestionowanie decyzji arbitra.
Napomnienie może nastąpić na przykład za ostentacyjne gesty, sarkastyczne oklaski, uporczywe protestowanie czy nadmierne domaganie się kartki dla rywala. Symulowanie kontaktu w polu karnym również stanowi niesportowe zachowanie, nawet jeśli zawodnik nie uzyska rzutu karnego.
Opóźnianie wznowienia może polegać między innymi na odkopnięciu piłki po gwizdku albo działaniu mającym uniemożliwić przeciwnikowi szybkie wykonanie rzutu wolnego. Granica zależy od skali zachowania, dlatego nie każde dotknięcie piłki po przerwaniu gry automatycznie prowadzi do napomnienia.
Kwestie czasu i wznowień są powiązane z pracą sędziego przez całe spotkanie. Osobne wyjaśnienie znajduje się w materiale ile trwa mecz piłki nożnej.
Czy VAR może zmienić żółtą kartkę na czerwoną?
VAR nie kontroluje każdej żółtej kartki. System interweniuje w określonych kategoriach zdarzeń, a jedną z nich jest potencjalne bezpośrednie wykluczenie. Jeśli sędzia pokaże żółtą kartkę za atak, który analiza powtórek kwalifikuje jako poważny faul wymagający czerwonej, możliwa jest interwencja VAR i zmiana decyzji.
Nie oznacza to jednak, że VAR analizuje drugą żółtą kartkę tylko dlatego, że jej konsekwencją jest wykluczenie. Procedura VAR rozróżnia bezpośrednią czerwoną od drugiego napomnienia.
Praktyczny przykład tego, jak zakres interwencji VAR zależy od rodzaju przewinienia i fazy akcji, opisuje analiza kontrowersji VAR w meczu Raków – Zagłębie.
Najczęstsze pytania
Czy każda ręka oznacza żółtą kartkę?
Nie. Sama gra ręką nie oznacza automatycznie napomnienia. Sankcja dyscyplinarna zależy między innymi od tego, czy zagranie zatrzymało obiecujący atak, pozbawiło rywala bramki lub oczywistej okazji albo miało inny charakter wymagający kartki.
Czy za faul w polu karnym zawsze jest kartka?
Nie. Sędzia może podyktować rzut karny bez pokazania kartki. Kolor ewentualnej kartki zależy od charakteru przewinienia, sposobu wykonania ataku i wpływu faulu na okazję bramkową.
Czy zawodnik może dostać czerwoną kartkę bez wcześniejszej żółtej?
Tak. Bezpośrednia czerwona kartka za faul lub inne przewinienie wymagające wykluczenia nie wymaga wcześniejszego napomnienia. Dotyczy to między innymi serious foul play, violent conduct i części przypadków DOGSO.
Co dzieje się po dwóch żółtych kartkach?
Druga żółta kartka w tym samym meczu powoduje wykluczenie. Sędzia pokazuje drugie napomnienie, a następnie czerwoną kartkę. Drużyna zawodnika gra dalej w osłabieniu, jeśli zawodnik znajdował się na boisku.
Czy trener może dostać żółtą albo czerwoną kartkę?
Tak. Przepisy IFAB przewidują sankcje również dla członków sztabu. Trener może zostać napomniany lub wykluczony między innymi za demonstracyjne protesty, agresywne zachowanie, wejście na boisko w niedozwolonych okolicznościach czy ingerowanie w grę.
Czy można dostać czerwoną kartkę po końcowym gwizdku?
Tak. Kompetencje dyscyplinarne sędziego nie kończą się dokładnie w chwili końcowego gwizdka. Zgodnie z oficjalnymi uwagami do Laws of the Game IFAB arbiter stosuje przepisy oraz sankcje także w sytuacjach objętych jego władzą przed meczem, podczas przerw i po zakończeniu gry.
Warto też przypomnieć sylwetkę AZS Olsztyn i Ślepsk Suwałki zagrają w Węgorzewie. Kiedy mecze i ile kosztują bilety
