Faule w koszykówce nie są jednym rodzajem przewinienia, informuje kuriersportu.pl. Przepisy FIBA rozróżniają między innymi faul osobisty, techniczny, niesportowy i dyskwalifikujący, a sposób wznowienia gry zależy od rodzaju kontaktu, sytuacji na boisku oraz liczby przewinień drużyny w kwarcie.
Istotny jest także limit indywidualny. Według obowiązujących przepisów FIBA zawodnik po piątym faulu musi opuścić spotkanie i nie może ponownie pojawić się na parkiecie. Oddzielnie działa limit fauli drużynowych: po czterech przewinieniach zespołu w kwarcie kolejne określone faule osobiste oznaczają rzuty wolne dla przeciwnika.
Ten sam kontakt może mieć zupełnie inne konsekwencje zależnie od tego, czy nastąpił podczas rzutu, w kontrataku czy przy zwykłej walce o pozycję.
Czym jest faul w koszykówce?
Najprościej mówiąc, faul jest naruszeniem przepisów związanym z niedozwolonym kontaktem z przeciwnikiem albo zachowaniem zawodnika, trenera czy członka ławki podlegającym karze. Nie każde zderzenie dwóch koszykarzy oznacza jednak przewinienie.
Koszykówka jest sportem kontaktowym. Gracze mogą zajmować legalną pozycję obronną, walczyć o miejsce, poruszać się równolegle do przeciwnika i dochodzić do piłki. Sędzia ocenia między innymi, kto odpowiada za kontakt, czy obrońca wcześniej uzyskał prawidłową pozycję oraz czy działanie zawodnika mieściło się w normalnej próbie zagrania piłki.
W oficjalnych przepisach FIBA poszczególne rodzaje przewinień opisano oddzielnie, ponieważ niosą inne konsekwencje.
„A player who has committed 5 fouls shall be informed of it by a referee and must leave the game immediately.” — Official Basketball Rules FIBA.
W praktyce oznacza to, że faule w koszykówce trzeba analizować na dwóch poziomach: przewinień konkretnego zawodnika oraz całej drużyny.
Rodzaje fauli w koszykówce
Najczęściej spotykanym przewinieniem jest faul osobisty. Oprócz niego przepisy przewidują jednak znacznie poważniejsze kategorie.
| Rodzaj faulu | Na czym polega | Typowa konsekwencja |
|---|---|---|
| Faul osobisty | Niedozwolony kontakt z przeciwnikiem | Aut lub rzuty wolne |
| Faul techniczny | Przewinienie głównie o charakterze niesportowego zachowania, bez konieczności kontaktu | 1 rzut wolny |
| Faul niesportowy | Kontakt spełniający szczególne kryteria FIBA, np. nadmiernie twardy lub bez legalnej próby gry piłką | Rzuty wolne i posiadanie |
| Faul dyskwalifikujący | Poważne niesportowe zachowanie | Dyskwalifikacja i przewidziana przepisami kara |
| Faul obustronny | Dwaj przeciwnicy faulują siebie niemal jednocześnie w warunkach określonych przepisami | Szczególna procedura wznowienia |
Faul osobisty
Faul osobisty wynika z nielegalnego kontaktu zawodnika z przeciwnikiem. Może to być między innymi trzymanie, pchanie, blokowanie drogi bez legalnej pozycji obronnej, uderzenie ręki lub kontakt wywołany przy szarży.
Konsekwencja zależy przede wszystkim od sytuacji.
Jeśli faulowany zawodnik nie wykonywał rzutu, a drużyna faulująca nie przekroczyła limitu przewinień zespołowych, gra jest najczęściej wznawiana wrzutem z autu. Jeżeli przewinienie nastąpi podczas rzutu, możliwe są rzuty wolne.
- niecelny rzut za 2 punkty: zazwyczaj 2 rzuty wolne;
- niecelny rzut za 3 punkty: zazwyczaj 3 rzuty wolne;
- celny rzut mimo faulu: punkty zostają zaliczone i zawodnik otrzymuje dodatkowy rzut wolny.
Stąd znana sytuacja „and one”, kiedy koszykarz trafia do kosza mimo kontaktu i otrzymuje jeszcze jedną próbę z linii rzutów wolnych.
Faul techniczny — kontakt nie jest konieczny
Faul techniczny różni się od zwykłego faulu osobistego. Może zostać odgwizdany bez fizycznego kontaktu z przeciwnikiem.
Przepisy obejmują nim między innymi zachowania naruszające standardy sportowej rywalizacji. Do tej kategorii może należeć lekceważące odnoszenie się do sędziów, prowokowanie rywala, określone opóźnianie gry lub inne działania wymienione w regulaminie.
FIBA w oficjalnych interpretacjach opisuje faul techniczny jako:
„A player non-contact foul of a behavioural nature”.
Za faul techniczny zawodnika przeciwnicy otrzymują jeden rzut wolny. Szczegółowy sposób kontynuowania spotkania zależy od sytuacji, w której przewinienie nastąpiło.
Faul techniczny nie jest synonimem bardzo mocnego faulu. Jego istotą może być zachowanie, nawet jeśli zawodnik nikogo nie dotknął.
Szczególnie istotne są limity prowadzące do dyskwalifikacji z danego meczu. Zawodnik zostaje zdyskwalifikowany na resztę spotkania, jeżeli zostanie ukarany:
- dwoma faulami technicznymi;
- dwoma faulami niesportowymi;
- jednym faulem technicznym i jednym niesportowym.
Regułę tę określa art. 40 Official Basketball Rules FIBA.
Faul niesportowy — kiedy zwykłe przewinienie staje się poważniejsze?
Faul niesportowy nie jest przyznawany wyłącznie za wyjątkowo brutalny kontakt. Przepisy FIBA wskazują kilka niezależnych kryteriów, które pozwalają zakwalifikować przewinienie do tej kategorii.
Może chodzić między innymi o kontakt bez legalnej próby bezpośredniego zagrania piłki zgodnie z duchem przepisów albo nadmierny, twardy kontakt. Szczególne regulacje dotyczą również zatrzymywania szybkiego ataku.
W oficjalnych materiałach Basketball Champions League FIBA przy analizie decyzji sędziowskich przytoczono jedno z kryteriów:
„Excessive, hard contact caused by a player in an effort to play the ball or an opponent.”
Praktyczne przykłady FIBA pokazują, że sam fakt próby dotknięcia piłki nie zawsze chroni przed faulem niesportowym. Sędziowie analizują charakter całej akcji i intensywność kontaktu. Oficjalne analizy konkretnych sytuacji meczowych publikuje FIBA Basketball.
Za faul niesportowy przyznawane są rzuty wolne, a następnie posiadanie piłki dla drużyny poszkodowanej zgodnie z procedurą przewidzianą w przepisach. Liczba rzutów zależy między innymi od tego, czy zawodnik wykonywał rzut i czy piłka wpadła do kosza.
Ile fauli może mieć zawodnik?
W przepisach FIBA limit fauli w koszykówce wynosi pięć na zawodnika.
Po piątym przewinieniu sędzia informuje koszykarza o wykluczeniu z dalszej gry. Zawodnik musi opuścić boisko, a trener zastępuje go innym graczem zgodnie z procedurą zmian.
| Liczba fauli zawodnika | Status |
|---|---|
| 1 | Może kontynuować grę |
| 2 | Może kontynuować grę |
| 3 | Może kontynuować grę |
| 4 | Jeden faul od wykluczenia |
| 5 | Musi opuścić grę |
Do indywidualnego limitu wliczają się przewinienia przypisywane zawodnikowi zgodnie z przepisami, w tym faule osobiste, techniczne i niesportowe.
Nie oznacza to jednak, że zawodnik zawsze może bezpiecznie dojść do pięciu przewinień. Dwa techniczne, dwa niesportowe albo kombinacja jednego technicznego i jednego niesportowego skutkują dyskwalifikacją na resztę meczu, nawet jeżeli suma wszystkich jego przewinień nie osiągnęła pięciu.
Faule drużynowe — kiedy zaczyna się kara?
Indywidualny limit zawodnika to tylko połowa systemu. Osobno liczone są faule drużynowe.
Według przepisów FIBA zespół wchodzi w sytuację kary po popełnieniu czterech fauli drużynowych w jednej kwarcie. Oznacza to, że od kolejnego kwalifikującego się faulu osobistego na zawodniku, który nie wykonywał rzutu, przeciwnik otrzymuje dwa rzuty wolne zamiast wznowienia piłki z autu.
Schemat wygląda następująco:
| Faule drużyny w kwarcie | Standardowa sytuacja przy faulu bez rzutu |
|---|---|
| 1 | Wrzut z autu |
| 2 | Wrzut z autu |
| 3 | Wrzut z autu |
| 4 | Wrzut z autu |
| 5 i kolejne | 2 rzuty wolne |
Są wyjątki. Jeżeli faul popełnia zawodnik drużyny kontrolującej żywą piłkę, czyli mamy do czynienia na przykład z faulem w ataku, nie przyznaje się dwóch rzutów wolnych tylko dlatego, że zespół przekroczył limit.
Przepisy FIBA mówią wprost, że drużyna znajduje się w sytuacji kary po czterech faulach zespołowych w kwarcie.
Dlatego czwarty faul drużynowy jest ważnym momentem taktycznym: każde kolejne nielegalne zatrzymanie przeciwnika może bezpośrednio oddać mu punkty z linii rzutów wolnych.
Co dzieje się z limitem w dogrywce?
Faule drużynowe nie zaczynają być liczone od zera przy każdej dogrywce. Zgodnie z FIBA wszystkie faule zespołowe popełnione w dogrywkach traktuje się jako część czwartej kwarty.
Ma to duże znaczenie w wyrównanych końcówkach. Jeśli zespół już w czwartej kwarcie znajdował się w sytuacji kary, pozostaje w niej także podczas dogrywki.
Faul w ataku a faul w obronie
Jednym z najczęściej dyskutowanych werdyktów jest faul w ataku. Typowa sytuacja powstaje, gdy zawodnik z piłką wbiega w obrońcę, który wcześniej zajął legalną pozycję.
Nie istnieje jednak zasada, według której każde przewrócenie obrońcy oznacza szarżę.
Sędziowie oceniają pozycję defensora, kierunek ruchu, moment uzyskania legalnej pozycji oraz miejsce kontaktu. Obrońca nie musi pozostawać całkowicie nieruchomy. Po zajęciu prawidłowej pozycji może wykonywać określone legalne ruchy obronne.
Przy faulu zawodnika drużyny kontrolującej piłkę karą jest zasadniczo przyznanie piłki przeciwnikowi do wprowadzenia. Nie stosuje się automatycznie dwóch rzutów wolnych wynikających z przekroczenia limitu fauli drużynowych.
Faul dyskwalifikujący i najpoważniejsze przewinienia
Faul dyskwalifikujący dotyczy szczególnie poważnego niesportowego zachowania. Może obejmować zawodnika, zmiennika, trenera, asystenta czy inną osobę uprawnioną do przebywania na ławce.
Osoba zdyskwalifikowana musi opuścić grę. Oficjalne przepisy FIBA nakazują jej udać się do szatni zespołu i pozostać tam do końca meczu albo opuścić obiekt.
Jest to zasadniczo inna sytuacja niż zwykłe osiągnięcie pięciu fauli. Zawodnik po pięciu przewinieniach jest wykluczony z dalszej gry jako zawodnik, ale dyskwalifikacja wiąże się z naruszeniem podlegającym odrębnej kwalifikacji przepisów.
Najważniejsze limity fauli w jednym miejscu
| Sytuacja | Limit / konsekwencja według FIBA |
|---|---|
| Faule zawodnika | 5 oznacza konieczność opuszczenia gry |
| Faule drużynowe w kwarcie | Po 4 zespół znajduje się w sytuacji kary |
| Kolejny typowy faul osobisty bez rzutu | 2 rzuty wolne po wejściu w sytuację kary |
| Faule techniczne zawodnika | 2 oznaczają dyskwalifikację na resztę meczu |
| Faule niesportowe zawodnika | 2 oznaczają dyskwalifikację na resztę meczu |
| 1 techniczny + 1 niesportowy | Dyskwalifikacja na resztę meczu |
| Faule drużynowe w dogrywce | Są traktowane jako część 4. kwarty |
FAQ — faule w koszykówce
Ile fauli można mieć w koszykówce?
Według przepisów FIBA zawodnik może popełnić maksymalnie cztery faule i pozostać w grze. Po piątym musi opuścić boisko i nie może ponownie wejść do meczu.
Po ilu faulach drużyny są rzuty wolne?
Po czterech faulach drużynowych w kwarcie zespół znajduje się w sytuacji kary. Kolejne kwalifikujące się faule osobiste na zawodniku niewykonującym rzutu prowadzą do dwóch rzutów wolnych.
Czy faul w ataku daje rzuty wolne?
Nie tylko z powodu przekroczenia limitu przewinień zespołowych. Faul zawodnika drużyny kontrolującej piłkę jest karany przyznaniem piłki przeciwnikom do wprowadzenia zgodnie z przepisami.
Czym różni się faul techniczny od niesportowego?
Techniczny dotyczy przede wszystkim określonego zachowania i nie wymaga kontaktu fizycznego. Faul niesportowy jest przewinieniem kontaktowym spełniającym kryteria określone przez FIBA, na przykład nadmiernie twardym kontaktem lub kontaktem bez legalnej próby gry piłką.
Czy dwa faule techniczne oznaczają koniec meczu?
Tak. Zawodnik z dwoma faulami technicznymi zostaje zdyskwalifikowany na resztę spotkania. Taki sam skutek powodują dwa faule niesportowe albo kombinacja jednego technicznego i jednego niesportowego.
Czy limit fauli zeruje się w dogrywce?
Indywidualne faule zawodnika nie zerują się. Również faule drużynowe w dogrywce nie są liczone od początku: zgodnie z przepisami FIBA traktuje się je jako część czwartej kwarty.
W kontekście nadchodzących pojedynków warto też sprawdzić, Jak zapisać się na pierwszy bieg? Rejestracja, opłata i pakiet startowy krok po kroku
Dyskusja (1)